HPV Aşısı Siğili Önler mi?
Gardasil 9 ve HPV Aşılarının Siğil Üzerindeki Etkisi

HPV aşısı denildiğinde akla ilk gelen genellikle rahim ağzı kanseri korumasıdır. Oysa HPV sadece kanser değil, siğil (verruka) ve genital kondilom gibi dermatologlar ile pratisyen hekimlerin sık karşılaştığı lezyonların da temel nedenidir. Peki HPV aşısı siğili önler mi? Hangi aşı hangi tipleri kapsar? Aşı olunca siğil çıkmaz mı? Bu rehberde tüm bu soruları bilimsel verilerle yanıtlıyoruz.

HPV Nedir ve Siğille İlişkisi Nasıldır?

İnsan papillomavirus (HPV), dünya genelinde 200'den fazla alt tipi bulunan yaygın bir virüs ailesidir. Bu tiplerin bir kısmı deriden deri temasıyla bulaşarak vülger siğil (verruca vulgaris), plantar siğil (ayak tabanı siğili) veya düz siğil (verruca plana) gibi deri lezyonlarına yol açar. Bir kısmı ise cinsel temas yoluyla bulaşarak genital siğil (kondilom) ve çeşitli kanser türlerine neden olur.

Siğil oluşumunda özellikle HPV tip 1, 2, 4 (plantar/vülger siğil) ile HPV tip 6 ve 11 (genital kondilom, düşük riskli) öne çıkar. Yüksek riskli tipler olan HPV 16, 18, 31, 33 ve 45 ise ağırlıklı olarak kanser gelişimiyle ilişkilidir; bunlar görünür siğil yerine hücresel dönüşüme yol açar.

HPV Aşısı Türleri: Gardasil 9 ve Cervarix

Dünya genelinde kullanımda olan başlıca HPV aşıları şunlardır:

Görüldüğü üzere Cervarix, HPV tip 6 ve 11'i kapsamadığı için genital siğil koruması sağlamaz. Siğil önleme açısından etkin olan aşı Gardasil serisine aittir. Türkiye'de güncel olarak kullanılan Gardasil 9, daha eski dörtlü Gardasil'e kıyasla 5 ek HPV tipini (31, 33, 45, 52, 58) de içermesi nedeniyle hem daha kapsamlı kanser koruması hem de siğil önleme avantajı sunar.

Gardasil 9 Genital Siğile Karşı Ne Kadar Etkili?

Klinik çalışmalar, daha önce HPV tip 6 veya 11 ile enfekte olmamış bireylerde Gardasil 9'un genital kondilom (siğil) gelişimine karşı yaklaşık %98 koruma sağladığını ortaya koymaktadır. Bu, aşıya özgü tiplerin yol açacağı lezyonlara karşı son derece yüksek bir etkinlik oranıdır.

HPV Aşısı Mevcut Siğili Tedavi Eder mi?

Bu konudaki en yaygın yanlış anlamalardan biri, HPV aşısının var olan siğilleri de ortadan kaldıracağı düşüncesidir. Bu doğru değildir. HPV aşıları tümüyle önleyici niteliktedir; vücutta halihazırda bulunan HPV enfeksiyonunu ya da bu enfeksiyonun yarattığı siğili tedavi etme özelliği yoktur.

Mevcut siğiller için ayrı bir tedavi planı gereklidir. Bu tedaviler arasında en yaygın ve klinik açıdan kanıtlanmış yöntem kriyoterapi (dondurma tedavisi)dir. Hydrozid® gibi FDA onaylı kriyocerrahi cihazları, sıvı nitrojen gerektirmeden klinik ortamda hızlı ve etkin siğil tedavisi imkânı sunar. Aşı ile siğil tedavisinin doğru kombinasyonu aşağıda ele alınmaktadır.

Yaş Gruplarına Göre HPV Aşısı Önerileri

9–14 Yaş: En Yüksek Etkinlik Penceresi

Bu yaş grubunda aşı genellikle 2 doz olarak uygulanır (0 ve 6-12. aylar). HPV ile karşılaşılmadan önce yapıldığında bağışıklık yanıtı en güçlü düzeye ulaşır. Pek çok ülkenin ulusal aşı programında bu yaş aralığı hedef alınmaktadır.

15–26 Yaş: Standart Önerilen Dönem

Bu grupta aşı 3 doz olarak uygulanır (0, 2 ve 6. aylar). Cinsel aktivitenin başlamış olabileceği düşünülerek bazı HPV tiplerine maruz kalınmış olsa da aşıya dahil edilmeyen tipler hâlâ korunma sağlar. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve ABD'nin CDC kuruluşu bu gruba aşıyı güçlü biçimde önermektedir.

27–45 Yaş: Bireysel Değerlendirme

Bu yaş aralığında HPV enfeksiyonuna maruz kalma olasılığının daha yüksek olması nedeniyle aşının sağlayacağı toplumsal fayda azalır; ancak bireysel risk değerlendirmesi yapılarak hekim önerisiyle aşı yaptırılabilir. ABD FDA, Gardasil 9'u 45 yaşa kadar onaylamıştır. Yeni cinsel partner söz konusu olduğunda ya da bağışıklık sisteminin baskılanmış olduğu durumlarda aşı daha fazla fayda sağlayabilir.

Cinsiyet Açısından HPV Aşısı: Kadın ve Erkeklerde Etkinlik

HPV aşısı yalnızca kadınlara özgü değildir. Erkeklerde de HPV koruması hem bireysel hem de toplumsal açıdan son derece önemlidir.

• Erkeklerde kondilom (genital siğil) koruması: Tip 6 ve 11 erkeklerde de anogenital kondiloma ve rekürren respiratuar papillomatoza yol açar. Gardasil 9, erkeklerde bu lezyonlara karşı yüksek etkinlik gösterir.
• HPV bulaşının azaltılması: Aşılanan erkekler, enfekte olmamış cinsel partnerlerine HPV bulaştırma olasılığını önemli ölçüde azaltır; bu da toplumsal bağışıklık düzeyini yükseltir.
• Anal ve orofarengeal kanser koruması: HPV'nin yol açtığı bu kanser türleri erkeklerde de görülmekte; aşı bu riski azaltmaktadır.

Pek çok ülkede HPV aşısı erkekler için de ulusal programa dahil edilmiştir. Türkiye'de henüz bu kapsam bulunmasa da erkeklerin de aşıdan fayda sağlayacağı tartışmasızdır.

Aşı Olduktan Sonra Neden Siğil Çıkabilir?

Bu durum şaşırtıcı gelse de birkaç farklı nedeni olabilir:

1. Aşı Öncesinde Geçirilmiş Enfeksiyon

Aşı yapılmadan önce vücuda girmiş olan HPV tipleri aşıyla ortadan kaldırılamaz. Aşı bu enfeksiyonun seyrine müdahale edemez; dolayısıyla sonraki haftalarda ya da aylarda bu enfeksiyona bağlı siğiller ortaya çıkabilir.

2. Aşı Kapsamı Dışındaki HPV Tipleri

Gardasil 9, dokuz HPV tipini kapsar; ancak 200'ü aşkın HPV tipi mevcuttur. Diğer tipler yüzünden oluşan siğiller aşıyla engellenemez. Özellikle vülger siğil ve plantar siğil sıklıkla HPV tip 1, 2 ve 4'e bağlıdır ki bunlar Gardasil 9 kapsamı dışındadır.

3. Aşının Tam Dozlanmamış Olması

Üç doz gereken aşı takvimine uymadan aşıyı yarım bırakmak, koruma düzeyini önemli ölçüde düşürür.

Siğil Tedavisi ile HPV Aşısının Kombinasyonu

Mevcut siğili bulunan bir hastada en bütüncül yaklaşım tedavi + aşı kombinasyonudur. Bu iki müdahale birbirini tamamlayıcı şekilde işlev görür:

• Kriyoterapi/dondurma tedavisi → Mevcut siğili fiziksel olarak yok eder
• HPV aşısı → Aşı kapsamındaki yeni HPV enfeksiyonlarını ve tekrarlayan lezyonları önler

Bu kombinasyon özellikle genital siğil (kondilom) hastalarında güçlü önerilmektedir. Kondilom tedavisinde kriyoterapi yüksek başarı oranlarına sahipken, takip eden HPV aşısı rekürens riskini azaltabilir. Benzer mantıkla, yüz veya el sırtındaki vülger siğillerini dondurma yöntemiyle tedavi ettiren hastalarda da aşının gelecekteki enfeksiyonlara karşı ek bir koruma katmanı oluşturduğu düşünülmektedir.

Dondurma tedavisi için Hydrozid® gibi FDA onaylı kriyocerrahi cihazları, sıvı nitrojen taşıma zorunluluğu olmaksızın pratik ve etkili bir klinik çözüm sunar. Siğilin kaç seansta geçtiğini ve genital siğil evde nasıl geçer sorusunun yanıtını ilgili blog yazılarımızda bulabilirsiniz.

HPV Aşısı Yaptırdıktan Sonra Tarama Gerekir mi?

Evet, kesinlikle. HPV aşısı tüm HPV tiplerini kapsamadığı için aşılı bireyler de:

• Düzenli Pap smear testi (serviks kanseri taraması) yaptırmalıdır
• HPV DNA taraması ile izlemde kalmalıdır
• Siğil veya şüpheli lezyon fark ettiklerinde hekime başvurmalıdır
• Korunmasız cinsel ilişkiden kaçınmalı ya da kondom kullanmalıdır (kondom HPV'ye tam koruma sağlamasa da riski azaltır)

Aşı bir güvence kalkanı olmakla birlikte, kapsamlı cinsel sağlık takibinin yerini tutmaz.

Özet: HPV Aşısı ve Siğil — Temel Çıkarımlar

Sıkça Sorulan Sorular